Een ongeluk zit in een klein hoekje. Een omgestoten pan heet water, een vlam in de pan of contact met hete voorwerpen kan al snel een brandwond veroorzaken. In Nederland belanden jaarlijks duizenden mensen op de spoedeisende hulp door brandwonden. Snel en goed handelen kan het verschil maken tussen een klein letsel of blijvende schade. Maar wat moet je precies doen als iemand een brandwond oploopt?
Soorten brandwonden
Brandwonden ontstaan door hitte, maar ook door elektriciteit, chemische stoffen of straling. Er zijn verschillende gradaties:
- Eerstegraads brandwond: rood, pijnlijk en droog (vergelijkbaar met zonnebrand).
- Tweedegraads brandwond: rood, pijnlijk en vaak met blaren.
- Derdegraads brandwond: wit of zwart verkleurde huid, vaak gevoelloos door beschadigde zenuwen.
Hoe ernstiger de brandwond, hoe groter de kans op blijvende schade. Bij ernstige brandwonden is altijd medische hulp nodig.
Direct handelen: de 3 belangrijkste stappen
Bij brandwonden geldt een eenvoudige maar effectieve regel: Koelen – Bedekken – Hulp inschakelen.
- Koelen
- Koel de wond direct met lauw, zacht stromend leidingwater.
- Doe dit minimaal 10 tot 20 minuten.
- Gebruik geen ijs of ijskoud water: dit kan de huid verder beschadigen en onderkoeling veroorzaken.
- Verwijder sieraden, horloges of strakke kleding rond de wond zolang de huid nog niet gezwollen is.
- Bedekken
- Dek de wond af met een schone, niet-pluizende doek of steriel verband.
- Gebruik nooit watten of boter/olie: dit maakt de wond juist erger.
- Hulp inschakelen
- Bel 112 bij ernstige brandwonden, grote wonden of wanneer het gezicht, handen, voeten of geslachtsdelen zijn aangedaan.
- Neem contact op met een arts bij twijfel of bij tweedegraads brandwonden groter dan een muntstuk.
Wat je niet moet doen
Rond brandwonden bestaan veel misverstanden. Vermijd de volgende fouten:
- Geen tandpasta, boter of olie gebruiken: dit verergert de schade en bemoeilijkt behandeling.
- Geen blaren doorprikken: dit vergroot de kans op infecties.
- Geen kleding lostrekken die aan de wond vastzit: knip de stof rondom weg en laat de rest zitten.
Door de wond schoon en koel te houden, vergroot je de kans op een goed herstel.
Kinderen en brandwonden
Kinderen zijn extra kwetsbaar voor brandwonden. Hun huid is dunner en verbrandt sneller. Een kop hete thee of koffie kan al ernstige schade veroorzaken.
Tips om risico’s te verkleinen:
- Zet pannen achter op het fornuis en gebruik een vlamverdeler.
- Laat geen snoeren van waterkokers of frituurpannen bungelen.
- Leer kinderen dat ze uit de buurt moeten blijven van open vuur en hete apparaten.
Bij kinderen geldt: neem altijd contact op met een arts, ook bij kleinere brandwonden.
De rol van de brandweer en voorlichting
De brandweer in Nederland geeft regelmatig voorlichting over brandveiligheid en eerste hulp. Tijdens open dagen en campagnes leren mensen hoe ze brand kunnen voorkomen en hoe ze moeten handelen bij ongevallen.
Daarnaast werken brandwondencentra en organisaties zoals de Brandwonden Stichting actief aan bewustwording. Hun boodschap: snelle en juiste eerste hulp kan levens redden en littekens beperken.
Conclusie
Een brandwond vraagt om snel en juist handelen. Koelen met lauw stromend water, de wond steriel afdekken en medische hulp inschakelen zijn de drie belangrijkste stappen. Vermijd huis-tuin-en-keukenmiddeltjes zoals tandpasta of boter, want die verergeren de schade.
Door bewust om te gaan met risico’s en voorbereid te zijn, kun je de gevolgen van een ongeluk aanzienlijk beperken. En onthoud: bij twijfel altijd medische hulp inschakelen – beter een keer te veel, dan te weinig.